АПЛ-дің бастапқы кестесі: жеңіл жол әрдайым жеңіске бастай ма?
Футболда «жеңіл кесте — жеңіл ұпай» деген түсінік бар. Бірақ соңғы бес тур көрсеткендей, бұл заңдылық шартты түрде ғана жұмыс істейді. Ең жеңіл қарсыласы бар он команда орта есеппен 8,2 ұпай жинаса, кестесі ең ауыр он команда 5,2 ұпаймен шектелген. Айырма бар, дегенмен ол күтілгендей үлкен емес — демек, құрамның формасы мен бапкерлік шешімдер кестенің қиындығынан гөрі маңыздырақ рөл атқарған.
«Манчестер Ситидің» мысалы осыны айғақтайды: Гвардиола кеткеннен кейін құрамның өзгеруіне қарамастан, олар екінші жеңіл кестемен (91,4 рейтинг) бес матчтың барлығында жеңіске жетті. Ал «Ливерпуль», керісінше, лигадағы ең жеңіл кестеге (91,2) ие бола тұра, бар-жоғы 9 ұпай жинады — Андони Ираоланың жаңа бапкерлік жүйесіне бейімделу кезеңі нәтижеге тікелей әсер еткені байқалады. «Манчестер Юнайтедтің» жағдайы одан да қиын: кестесінің үшінші жеңіл екеніне қарамастан, жаңадан келген «Халлдан» ұтылып, небәрі 5 ұпаймен маусымды бастады — бұл старттың басты «антигеройы» атанды.
Ал кестесі қиын клубтар арасында да қызық көріністер бар. «Брайтон» «Астон Вилла», «Челси», «Лидс», «Ковентри» және «Арсенал» сынды қарсыластарға тап болып, төртінші ең ауыр жолмен жүрсе де, 10 ұпай жинап, әрі әлемге әйгілі «Арсеналды» 3:0 есебімен талқандады. Мұның бір себебі — «Брайтонның» қарсылас команда ойыншысы алаңнан шығарылған жағдайда 87 минут ойнауы, бұл лигадағы ең жоғары көрсеткіш. Ал жаңадан келген «Халл Сити», керісінше, лигадағы ең ауыр кестелердің бірімен (93,0) жүрсе де, «Юнайтедті» және «Ковентриді» жеңіп, жаңа келген командалар арасында ең жақсы бейімделуді көрсетті.
«Тоттенхэмнің» жағдайы одан бетер таңғаларлық: орташа қиындықтағы кестемен (92,3) жүргеніне қарамастан, бар-жоғы 2 ұпай жинады — бұл көрсеткішті ешбір кесте қиындығымен ақтау мүмкін емес. Ал «Фулхэм», «Сандерленд», «Ковентри» мен «Борнмут» сияқты рейтингі 93,0-ден жоғары ауыр жолмен келген клубтардың 4 ұпайдан аспауы, керісінше, толық логикаға сай.
Осы жерде Opta-ның xPts моделі маңызды түсінік береді. Он мың матчты xG көрсеткіштері негізінде симуляциялау арқылы есептелетін бұл модель командалардың нәтижесін емес, ойын сапасын бағалайды. «Ньюкасл» жеңіл кестемен 8 ұпай жинағанымен, xPts бойынша небәрі 4,01 ұпайға лайық болды — бұл лигадағы ең төмен көрсеткіш және сәттіліктің үлкен рөл атқарғанын білдіреді. «Кристал Пэлас» те қолайлы кестеге қарамастан, xPts-тен (4,78) төмен, 4 ұпаймен тоқтап қалды. Ал «Борнмут» (6,95) пен «Сандерленд» (7,64) ауыр стартқа қарамастан, xPts бойынша орта топ деңгейіне сай нәтиже көрсетіп отыр — бұл кесте жеңілдеген сайын олардың позициясы жақсаруы мүмкін екенін меңзейді.
Дегенмен мұндай статистиканы дәріптеп кетуге болмайды. Маусымның басы әрдайым қорытынды нәтижені болжай алмайды, себебі жарақат, форманың ауытқуы және бапкерлік өзгерістер сияқты факторлар көп. Сонымен қатар xG/xPts моделі команданың есепті бақылау шеберлігін немесе қауіпті, бірақ соққымен аяқталмаған шабуылдарды толық есепке алмайды. Ең бастысы — маусым соңында турнир кестесі xPts-пен емес, тек нақты ұпаймен құрылады.
Қорыта айтқанда, бастапқы кестенің қиындығы — тек бір фактор, ол жалғыз анықтаушы емес. «Ливерпуль» мен «Ман Юнайтедтің» мысалы жеңіл жол табысты бастауға кепілдік бермейтінін, ал «Брайтон» мен «Халлдың» табысы қиын жол сәтсіздікке итермелемейтінін дәлелдейді. Осы қарама-қайшылық — маусымның алдағы бөлігінде әлі де көп нәрсе өзгеруі мүмкін екенінің белгісі.
Талдау идеясының дереккөзі: The Analyst (Opta).
