Хау мен «Ньюкасл»: бес жылдық серпіліс неге аяқталды?
Футболда сирек кездесетін жағдай — бапкер табысқа жеткен клубтан, оның үстіне жаңа маусым басталардан үш апта бұрын, өз еркімен кетеді. Дәл осындай оқиға «Ньюкаслда» болды. Эдди Хау бес жылға жуық уақыт ішінде клубты Ағылшын премьер-лигасының түбіндегі топтан еурокубоктық деңгейге көтерді, бірақ соңғы маусымда пайда болған құрылымдық шектеулер мен жинақталған шаршаудың салдарынан кету туралы шешім қабылдады.
Хау келгенде «Ньюкасл» кестенің 19-орнында тұрған, ал ол өзінің бірінші толымсыз маусымын 11-орында аяқтады. Тактикалық тұрғыдан бапкер ұзақ мерзімді жоспарлаудан гөрі қысқа мерзімді мақсаттарға назар аударды — командаға өз стилін бірте-бірте сіңірді. Негізгі идея — жоғары прессинг, физикалық қуат пен қарқындылық. Бұл тәсіл Кевин Киганның 1990-жылдардағы шабуылшыл, көрермендерге ұнамды футболын еске түсіретін ойын стилін қалыптастыруға мүмкіндік берді.
2021/22 маусымының соңында «Ньюкасл» 44 ұпай жинап, лигада алтыншы нәтижені көрсетті — бұл негіз болды. 2022 жылдың қаңтарындағы трансфер терезесінде, Хау тағайындалғанына бар-жоғы екі ай өткенде, клуб £100 миллионға жуық қаржы жұмсап, құрамды күшейтті. Нәтижесі күттірмеді: 2022/23 маусымында «Ньюкасл» төртінші орынды иеленіп, Бобби Робсон заманынан бері, яғни 20 жылдан кейін алғаш рет Чемпиондар лигасына қайта оралды. Ақпанға дейінгі формасы — лигада бар-жоғы бір жеңіліс — осы жетістіктің іргетасы болды.
Бірақ еурокубоктармен қатар ойнау «Ньюкаслға» оңай тимеді. Екі турнирді қатар алып жүру жүктемесі АПЛ-дағы нәтижелерге теріс әсер етті — бұл жүйелі мәселеге айналды. Дегенмен клуб мүлде құлдырап кеткен жоқ: 2023/24 маусымында жетінші, ал 2024/25 маусымында бесінші орын алып, Чемпиондар лигасына қайта жол тапты. Осы кезеңде Бруну Гимарайнш, Александр Исак, Энтони Гордон сынды ойыншылар командаға тірек болды, ал 2025 жылғы Лига кубогының финалында «Ливерпульді» 2:1 есебімен жеңу — 1969 жылдан бергі алғашқы трофей — Хау дәуірінің шыңы болды.
Алайда PSR ережелері (кейін SCR болып өзгерген) клубтың қолын байлап тастады. Үш жылда £105 миллион шығын лимиті «Ньюкаслды» тиімсіз сатылымдарға мәжбүрледі — Эллиот Андерсонның £35 миллионға сатылуы, кейін «Манчестер Ситиге» £116 миллионға өтуі осының айқын мысалы. Клуб жұлдыздар үшін тек «трамплин» рөлін атқарды, бұл прогресті бекітуге кедергі болды.
Соңғы, 2025/26 маусымы Хау үшін ең қиыны болды — команда 12-орында аяқтады, оның үстіне жеңіске жақын позициялардан 27 ұпай жоғалтты, ал есеп бойынша артта қалған сәттерде бар-жоғы 3 ұпай жинады — бұл лигадағы ең нашар көрсеткіш. Дегенмен жоғары прессингтен кейін соғылған 31 гол — «Ман Ситиден» кейінгі екінші көрсеткіш — Хау футболының сапасы соңына дейін сақталғанын дәлелдейді.
Болашақта пікірталас жалғаса бермек: біреулер PSR ережелерін лигадағы иерархияны консервілейтін тосқауыл деп есептесе, басқалары бұл ережелер байлардың бақылаусыз шығын арқылы табысты сатып алуына жол бермейді дейді. Кейбір жанкүйерлер Хау маусым соңында кетуі керек еді, жаңа маусым алдында емес деп санайды. The Telegraph мәліметінше, шешімнің бір себебі — жанкүйерлердің бір бөлігінің сынынан туындаған психологиялық шаршау.
Менің көзқарасым бойынша, Хауды бағалаудың басты өлшемі — оның соңғы нәтижесі емес, клубты қандай жағдайда қабылдағаны мен қандай жағдайда қалдырғаны. Ол «Ньюкаслды» құлдыраудан алып шығып, тарихи трофейге жеткізді. Соңғы маусымның нашар нәтижесі — жеке дағдарыс емес, жүйелі шектеулердің салдары. Сондықтан бұл кету — жеңіліс емес, әбден логикалық қорытынды.
Талдау идеясының дереккөзі: The Analyst (Opta).
