Миллиардтар фоотбалл-ды сатып алғанда, доп әлі де таза қалады ма?
Геосаяси мазмұнға толы құрамалар турнирі аяқталғаннан кейін клубтық футбол қайтадан өз тіршілігіне оралды. Бірақ бұл оралу тек жаттығу алаңдары мен трансфер терезелерімен шектелмейді — ілесе келе бай инвесторлардың, мемлекеттік қорлардың және дүниежүзілік миллиардерлердің клуб сатып алу туралы жаңа әңгімелері де оянды. Футбол қайтадан үлкен ақшаның ойын алаңына айналғандай әсер қалдырады.
Мысалы, Джефф Безостың байлығы 250 миллиард доллардан асады дейді. Мұндай сомамен клуб сатып алу — оған үшін таңғы кофе таңдағандай оңай іс болуы мүмкін. Ал Амит Бхатияның қайын атасының 31 миллиард долларлық капиталы да осындай контексте айтылады. Бір қызығы, автор бұл миллиардерлердің шешімдерін біздің күнделікті таңдауларымызбен — қай нанды алу, қай көйлекті кию сияқты — салыстырып, ащы әзілмен көрсетеді. Шынымен де, олар үшін клуб сатып алу шешімі — біз үшін базардан көкөніс таңдаудан айырмашылығы шамалы.
Бұл контексте Илон Масктың әкесі туралы айтылған эпизод те қызық. Бір кездері Маск Ливерпульді сатып алуы мүмкін деген әңгіме тарады, бірақ ол оқиға соншалықты салмақты көрінбеді — көбіне медиа қызығушылығының нәтижесі сияқты болып шықты. Мұндай жағдайлар футбол әлеміндегі капиталдың қаншалықты тұрақсыз әрі кездейсоқ құбылыс екенін көрсетеді.
Ал ойын алаңында керісінше, әлі де таза сәттер кездеседі. Матеус Фернандестің жолдастық матчтағы голы осының жарқын мысалы. Бұл голды 20 жыл бұрын Пол Скоулздың Астон Вилла қақпасына соққан голымен салыстырады — сол кездегі дәлдік пен қарапайымдылық қазір де қайталанғандай әсер қалдырады. Мұндай сәттер футболдың негізгі құндылығын еске түсіреді: доп, аяқ, дәлдік және қуаныш — соның бәрі ешбір миллиард долларға тәуелді емес.
Бірақ бұл таза сәттер де толықтай бос емес. Riga FC клубының чемпиондық тарихы мысал ретінде келтіріледі — жергілікті жеңіс пен атақ та кейде техникалық қателермен көлеңкеленеді, мысалы чемпиондық жазуда бір цифрдың жетіспеуі сияқты. Бұл — футболдың кез келген деңгейінде толық «тазалық» іздеу мүмкін еместігінің дәлелі.
Жалпы алғанда, футбол әлемі екі қабатты өмір сүреді: бір жағында клубтарды сатып алатын, тактикалық схемаларды емес, баланс парақтарын талқылайтын миллиардерлер бар. Екінші жағында — жасаған әр пасы мен голы адамдарды бір сәтке шынайы қуантатын ойыншылар. Осы екі әлемнің арасындағы алшақтық жыл сайын үлкейе түседі, бірақ ойын алаңындағы сол сирек кездесетін «таза» сәттер әлі де футболдың неге әлі де сүйікті спорт екенін еске салады.
Талдау идеясының дереккөзі: The Guardian